GIME. (skrót od Graphics Interrupt Memory Enhancement) to bardzo zaawansowany układ scalony zaprojektowany przez Motorolę dla Tandy Color Computer 3. Jest to jeden z najważniejszych i najbardziej złożonych układów w historii 8-bitowych komputerów. GIME zastąpił dwa oddzielne układy znane z CoCo 1 i CoCo 2: SAM (Synchronous Address Multiplexer) oraz VDG (Video Display Generator), integrując ich funkcje i dodając szereg potężnych nowych możliwości oto najważniejsze z nich:
1. Memory Management Unit (MMU) - Procesor Motorola 6809 posiada 16-bitową szynę adresową, co ogranicza jego bezpośrednią przestrzeń adresową do 64 KB. Aby obsłużyć większą ilość pamięci RAM, układ GIME dzielił pamięć na 64 strony po 8 KB, co pozwalało na obsługę do 512 KB. Jako ciekawostkę mogę dodać, że firmy takie jak Distini czy Burke & Burke oferowały płytki rozszerzające, które montowało się w miejsce oryginalnych kości RAM. Pozwalały one uzyskać 1MB lub nawet 2MB pamięci RAM. Wymagało to jednak modyfikacji logicznych na płycie głównej, ponieważ układ GIME był zaprojektowany z myślą o adresowaniu maksymalnie 512 KB, choć posiadał "ukryte" możliwości adresowania większej przestrzeni.
2. Zaawansowana grafika - Rewolucja nie polegała tylko na wyższych rozdzielczościach, ale na przejściu na pełną architekturę bit-mapped z programowalnymi rejestrami palety. Dzięki temu CoCo 3 zyskało paletę 64 kolorów, z których można było tworzyć własne zestawy barw. Nowe tryby tekstowe i graficzne pozwoliły na wyświetlanie ostrego tekstu w 80 kolumnach i szczegółowych obrazów w "wysokiej" rozdzielczości. GIME umożliwiał również płynne przewijanie obrazu w pionie i w poziomie — piksel po pikselu, a nie skokowo o całe znaki. Można było też stworzyć „wirtualny ekran" szerszy niż widoczny obszar i przesuwać po nim widok — przydatne np. w arkuszach kalkulacyjnych. Na poprawę jakości obrazu miało też wpływ to że oprócz wyjścia telewizyjnego znanego z CoCo 1/2 GIME umożliwiał dodanie do komputera wyjścia kompozytowego i RGB.
Tryby Graficzne:
- 160 x 192 (16 kolorów z 64) – niska rozdzielczość, duża głębia koloru.
- 320 x 192 (16 kolorów z 64) – standardowy tryb graficzny "16-bit look".
- 160 x 225 (16 kolorów z 64) – tryb o zwiększonej liczbie linii pionowych.
- 320 x 225 (16 kolorów z 64) – maksymalna rozdzielczość przy 16 kolorach.
- 320 x 192 (4 kolory z 64) – wysoka rozdzielczość przy mniejszej palecie.
- 640 x 192 (4 kolory z 64) – tryb profesjonalny, wysoka precyzja (Hi-Res).
- 320 x 225 (4 kolory z 64) – tryb pionowy o wysokiej gęstości.
- 640 x 225 (4 kolory z 64) – najwyższa dostępna rozdzielczość (wymaga monitora RGB).
Tryby Tekstowe:
- 32 x 16 – tryb klasyczny (kompatybilny).
- 40 x 24 – tryb rozszerzony, lepsza czytelność.
- 80 x 24 – tryb profesjonalny, standard dla systemu OS-9 i edytorów tekstu.
GIME oferował również tryby wstecznie kompatybilne z CoCo V1 i V2.
Na koniec jeszcze ciekawostka. Zbierając materiały do tego wpisu natrafiłem na bardzo ciekawy artykół o ukrytym trybie 256 kolorów. Jeśli kogoś to interesuje może go przeczytać tu: KLIK
Procesor. Był to nadal MC6809 a dokładniej MC68B09B gdzie litera "B" oznaczała certyfikację przez Motorolę do 2MHz. Dzięki temu Tandy mogło bezpiecznie wprowadzić w CoCo v3 tryb „Turbo” (1,79 MHz), który niemal podwajał szybkość obliczeń w porównaniu do standardowego trybu 0,89 MHz. Tu ciekawostka. Wielu użytkowników CoCo v3 wymieniało fabryczną Motorolę na procesor Hitachi HD63B09E (wykonany w technologii CMOS). Był on w pełni kompatybilny, ale posiadał dodatkowe rejestry i instrukcje, które pozwalały na jeszcze szybszą pracę (nawet o 30% w dedykowanym oprogramowaniu) i wydzielał znacznie mniej ciepła, co było zbawienne dla i tak już mocno grzejącego się komputera.
Dodam jeszcze, że w emulatorach jest specjalna zakładka, która pozwala na emulację CoCo v3 z procesorem Hitachi.
Pamięć RAM. Teraz wszystkie komputery wyjeżdżały z fabryki z 128KB pamięci RAM. Właściciel mógł dokupić dodatkowe kości i rozbudować ją aż do 512KB. Choć Tandy zaprojektowało płytę główną CoCo 3 tak, aby rozbudowa do 512 KB była bardzo prosta (puste podstawki pod kości RAM), operację tę musi wykonać autoryzowany serwis Radio Shack, ponieważ każde samodzielne otwarcie obudowy przez użytkownika wiązało się z natychmiastową utratą gwarancji. Restrykcyjna polityka Tandy doprowadziła do powstania ogromnego rynku „szarej strefy”. Niezależne firmy sprzedawały zestawy RAM z instrukcjami, jak ostrożnie odkleić plombę (np. przy pomocy suszarki do włosów), aby w razie awarii móc ją przykleić z powrotem i udawać, że komputer nigdy nie był otwierany 
Na koniec warto wspomnieć, że istniały plany stworzenia wersji CoCo 3 Deluxe, która miała posiadać wbudowaną stację dyskietek i jeszcze więcej pamięci, ale Tandy ostatecznie zdecydowało się na wypuszczenie jednej, bazowej wersji modelu 3, którą użytkownik mógł sam rozbudować.
Do emulacji CocO 3 możecie użyć emulatorów XRoar, trs80gp, OVCC , VCC. Aby odpalić je jako TRS-80 Color Computer V3 będziecie potrzebowali następujących plików:
- CoCo 3 pliki coco3.rom lub chilo.rom i cbilo.rom
Wymagane pliki, gry, programy znajdziecie na genialnej stronie poświęconej TRS-80:
